Zoek Het Uit! in de klas

Experimenteren kan nu ook in de klas! Vanaf april 2015 is er bij elk experiment een GRATIS lesbrief beschikbaar. Zoek Het Uit! is geschikt voor groep 7 en 8 van de Basisschool.

brief_icon_klein

Inleiding (pdf)

Zoek Het Uit! past bij kerndoel 42: De leerlingen leren onderzoek doen aan materialen en natuurkundige verschijnselen, zoals licht, geluid, elektriciteit, kracht, magnetisme en temperatuur.

 

Wat is Zoek Het Uit!?

Zoek Het Uit! is een project van Het Klokhuis over wetenschap. De serie tv-afleveringen laat zien waar wetenschappers allemaal werken en hoe ze onderzoek doen. De app is gemaakt om kinderen zélf onderzoek te laten doen. Experimenteren in de echte wereld, met echte spullen en al je zintuigen!

 

Zoek Het Uit! in de klas!

set11-foto1De Zoek Het Uit! app is geschikt voor gebruik in groep 7 en 8 van de basisschool en laat kinderen kennismaken met het doen van onderzoek. In de app zitten 12 experimenten. Met alledaagse spullen, zoals zeep, rietjes en water, kunnen kinderen in groepjes kleine experimenten doen. De app is hierbij hun gids en logboek.

Kinderen experimenteren door het stellen van Sappige Vragen. Zelf vragen stellen en conclusies te trekken draagt bij aan het ontwikkelen van een wetenschappelijke houding. Een wetenschappelijke basishouding iscruciaal als je kinderen wilt opleiden tot wetenschappers en kritische burgers die een leven lang willen leren. Het experimenteren met principes als statische elektriciteit, zwaartekracht, drijven en zinken, luchtdruk en evenwicht draagt bij aan Kerndoel 42.

 

Wat Zeggen Leerkrachten?

“Het is echt heel leuk, het zelf experimenteren en dat de leerlingen het zelf echt goed zien. Het zijn ook thema’s die goed aansluiten bij de kerndoelen en terugkomen in de Cito. Ik ben echt heel enthousiast.”

 

“Het is zeker een bijdrage aan het samenwerkend en onderzoekend leren van kinderen. Wat zo mooi is aan de term ‘sappige vragen’, is dat kinderen het nooit meer zullen vergeten.”

 

“Ik vond het een bijdrage voor het onderwijs. Ik zag allemaal heel betrokken kinderen die heel geconcentreerd bezig waren met dingen uitzoeken.”

Wat Zeggen Leerlingen?

“Als je dingen uitprobeert, kom je heel snel op een antwoord, ook op onverwachte antwoorden en dat vond ik leuk, want daardoor leerde ik nieuwe dingen.”

Aan De Slag

1. Download de app of de kaartenset

Het werken met Zoek Het Uit! begint met het downloaden van de app. De app staat in de Apple Store (voor iOS tablets) en in Google Play (voor Android tablets). De app is te vinden door te zoeken op ‘Zoek Het Uit!’. Het is goed de app zelf eens door te lopen en zelf een experiment te doen. De app-handleiding kun je hier vinden.

Als u of uw klas geen iPad heeft, kunt u de kaartenset van Zoek Het Uit! gebruiken.

 

2. Instructieles Sappige vragen

Voordat de leerlingen zelfstandig gaan werken met Zoek Het Uit! is het belangrijk dat u klassikaal de Instructieles geeft. De kinderen ontdekken in deze les wat onderzoekers doen. Ze leren ook wat Sappige Vragen zijn, en ze leren hoe ze zelf Sappige Vragen kunnen stellen. Dit is belangrijk als voorbereiding op het werken met de app. Deze Instructieles is echt een les op zich. Het werken met de app, dus kinderen zelf een experiment laten doen, is een volgende les. Met de handleiding Instructieles Sappige Vragen kunt u zich voorbereiden op deze les.

 

3. Experimenteren!

stroopAls iedereen weet wat Sappige Vragen zijn, kunnen de kinderen in groepjes van 4 gaan werken met de app. Er zijn twaalf experimenten met elk een ander onderwerp. Ze staan allemaal los van elkaar dus u kunt er gewoon één uitkiezen.

 

Bij alle twaalf experimenten van Zoek Het Uit! is een korte docenthandleiding gemaakt. Deze handleidingen zijn gratis te downloaden. In de handleiding is per experiment te zien welke spullen er nodig zijn. Ook is er achtergrondinformatie te vinden, in zowel beeld als tekst.

 

Het is aan u of de hele klas tegelijk gaat werken met de app (waarbij er meerdere iPads nodig zijn, voor elk groepje één iPad) of dat groepjes om de beurt gaan werken met de app. Wel is het een goed idee om steeds met de klas één experiment te doen (en niet allemaal verschillende), zodat u ook over dit experiment een voor-en nabespreking kunt houden.

 

Set 9-1Het is mogelijk een korte voorbespreking te houden, bijvoorbeeld aan de hand van TIP 1. Deze TIP vindt u op de website bij elk experiment. (de TIPS zitten ook in de app en zijn ook als kopieerblad beschikbaar) Met een voorgesprek kunt u de voorkennis peilen en activeren. Hierdoor bedenken de kinderen tijdens het werken makkelijker Sappige Vragen. Houd deze voorbespreking kort, want er moet nog genoeg te ontdekken overblijven! Het onderwerp moet niet al helemaal worden uitgelegd. Er kan bijvoorbeeld wel al een belangrijke term uit het experiment worden genoemd, zoals bijvoorbeeld ‘statische elektriciteit’ of ‘zure stoffen’.

 

Voor het experimenteren worden het liefst groepjes van vier leerlingen gevormd.
• Het is belangrijk uit te leggen dat iedereen onderzoekt.
• Om de beurt verzint iedereen een Sappige Vraag.
• Daarna beslist de groep welke Sappige Vraag ze gaat onderzoeken.
• De vraag wordt ingetypt, en de groep gaat op zoek naar het antwoord door te experimenteren, door het te proberen.
• Ze zeggen hardop wat er gebeurt.
• Ze maken een foto van het antwoord en typen het antwoord in.sv

Sappige Vraag: Wat gebeurt er als we olie op water gieten?
De groep giet olie op een vaas met water. De olie blijft drijven.
Het antwoord is: De olie blijft drijven.

• Daarna wordt de volgende Sappige Vraag bedacht, en ook die wordt weer onderzocht.
• Eén van de leerlingen heeft de iPad. Deze leerling typt de vragen in, maakt de foto en typt het antwoord in. Deze rol kan door één persoon worden uitgevoerd, maar leerlingen kunnen dit ook om de beurt doen.
 
plaatje-kopieerbladPer experiment is er een kopieerblad voor het groepje. Hierop staan twee plaatjes: TIP 1 en TIP 2. Deze plaatjes kunnen kinderen op weg helpen tijdens het experiment. Het kan ze helpen bij het verzinnen van Sappige Vragen. U kunt het kopieerblad meegeven aan het groepje, maar het hoeft niet. De TIPS zitten ook in de app.
 
Het experimenteren, inclusief klaarzetten en opruimen duurt ongeveer 45 minuten duren. De leerlingen hebben dan waarschijnlijk een flinke serie Sappige Vragen gemaakt. Deze worden bewaard in de app onder ‘Jouw experimenten’. De serie Sappige Vragen is het logboek van onderzoek van het groepje. Tijdens de nabespreking, kunt u de kinderen vragen naar bijvoorbeeld hun leukste of meest opvallende experiment. Wat was de vraag, en wat gebeurde er toen? (vraag en antwoord) Deze bespreking mag iets uitgebreider. Nu kunnen de ervaringen van de kinderen gekoppeld worden aan de theorie. U kunt hierbij de beide TIPS gebruiken.

 

Extra

..Over Sappige Vragen

Het is de bedoeling dat de leerlingen zelf Sappige Vragen bedenken. Als het goed is hebben ze dat geleerd tijdens de Instructieles. Uit ervaring blijkt dat het de meeste groepjes goed lukt om Sappige Vragen te verzinnen. Na één Sappige Vraagt volgt meestal vanzelf de tweede, enz. Voor de leerlingen bij wie dit toch minder makkelijk gaat, zitten er in de app enkele Sappige Vragen als voorbeeld. Soms helpt het om met één van deze vragen te beginnen. Daarna volgen vanzelf de eigen bedachte Sappige Vragen.
 
Sappige Vragen zijn meestal heel klein en simpel. “Wat gebeurt er als..”, “Wat is zwaarder, dit of dat..” Dat is een kenmerk van een Sappige Vraag. Dit zijn soms mini-experimentjes, maar dat is goed. Een hele rij mini-experimentjes levert samen heel veel kennis op. Een antwoord op een Sappige Vraag kan nooit ‘goed’ of ‘fout’ zijn. Het experiment laat zien wat er gebeurt en dat is het antwoord.
 

..Over de Wedstrijdvraag

Boven in het scherm van elk experiment staat een wedstrijdvraag, zoals ‘Wie maakt de meeste kleuren?’ of ‘Wie bouwt de hoogste toren?’ U kunt deze vraag gebruiken om groepjes uiteindelijk, na het experimenteren, onderling een wedstrijd te laten doen. (nooit binnen het groepje!) In de wedstrijd kunnen kinderen hun ervaringen uit het experiment gebruiken. Zo’n wedstrijd kan voor sommige kinderen motiverend werken, maar dat geldt lang niet voor iedereen. De meeste kinderen vinden het prettig om gewoon te experimenteren zonder druk van een wedstrijd.
 

..Over de samenstelling van de groepjes

Het uitgangspunt van Zoek het Uit! is dat leerlingen onderzoekend en samenwerkend leren met elkaar. Hierbij gaat de voorkeur uit naar het samenstellen van kleine heterogene groepjes, in verband met de zone van naaste ontwikkeling. Het liefst per groepje vier leerlingen met verschillende leerniveaus, zodat zij door te werken met Zoek het Uit! in staat zijn om van elkaar te leren en hierbij samenwerkingsvaardigheden en zelfstandigheid ontwikkelen. Het is voor het samenwerken van belang om per groepje maar 1 iPad te gebruiken. De app maakt een logboek van het proces van de groep.
 

..Over zelfstandig werken

Voor het werken met Zoek het Uit! is het de bedoeling dat de leerlingen zelfstandig aan de slag gaan en dat u als leerkracht slechts een oogje in het zeil houdt. De achterliggende gedachte van Zoek het Uit! is dat de leerlingen antwoorden vinden op eigen bedachte Sappige Vragen en daardoor, gaandeweg, begrip krijgen over de theorie van bijvoorbeeld statische elektriciteit, of zwaartekracht. Het leren doen van onderzoek, het ervaren van de cyclus vraag-experiment-antwoord, is in die zin net zo belangrijk als het opdoen van kennis.

Probeer daarom te voorkomen dat u de leerlingen tijdens het experiment vragen stelt als ‘Hoe komt dat?’ of ‘Waarom gebeurt dat?’ Dit zijn geen Sappige Vragen! En de kinderen zoeken antwoorden op hun vragen, niet op die van u :) Door het doen van de experimenten denken ze wel na over het waarom. Na het experimenteren, tijdens de nabespreking, kunnen deze waarom-vragen wel aan bod komen. Dan wordt de link gelegd met de theorie.

 

U kunt en hoeft niet alles te weten

Als leerkracht hoeft u geen specialist te zijn op het gebied van zwaartekracht of zuren & basen om te werken met Zoek Het Uit! In de handleiding staat de belangrijkste achtergrondinformatie. Maar daarnaast staat het ‘onderzoek doen’ voorop bij Zoek Het Uit! Het gaat om leren vragen stellen, en het ontwikkelen van een onderzoekende houding.

En het is natuurlijk belangrijk dat u zelf ook een onderzoekende houding heeft! Als u iets niet weet, kunt u zelf ook Sappige Vragen maken en samen met de kinderen op onderzoek gaan. Het stellen van Sappige Vragen kan altijd en overal! Ook in andere lessen.

 

Veel plezier en succes !

En mocht u vragen hebben over ZHU In de klas,
mailt u dan gerust naar webredactie.hetklokhuis@ntr.nl