Making of

In 2012 en 2013 startte Het Klokhuis de serie Zoek het uit! Een serie over wetenschap, met tv-uitzendingen , een boek en een app. Dit document is een samenvatting van de inspirerende zoektocht die wij deden voor de ontwikkeling van de app bij Zoek het uit! Het geeft onze visie op het project weer.
 

Zelf doen

Waar Het Klokhuis op tv de ambitie heeft mensen te inspireren en mee te nemen naar onbekende werelden, is online het ‘zelf doen’ het hoofddoel. Zelf, en in je eigen wereld, ervaring op doen en te ontdekken wat het onderwerp voor jou persoonlijk betekent. In het geval van Zoek het uit! dus: Zelf wetenschap bedrijven. En dan niet online, maar in de echte wereld.
Dit plaatje werd als snel iconisch voor Zoek het uit!fontani>> Zelf wetenschap bedrijven, in de echte wereld
 

Ouders en kinderen

Als je het over wetenschap hebt, denk je al snel aan dit soort proefjes: een activiteit die kinderen samen met hun ouders doen. Kinderen zijn nieuwsgierig en hebben veel vragen. Antwoorden op vragen krijgen is leuk, maar samen de wereld ontdekken is nog leuker. Dit bleek ook uit een groot onderzoek van IKEA over SPELEN:

73% Van de kinderen vindt spelen met hun ouders leuker dan tv kijken(!). Ouders daarentegen zeggen dat ze daar geen tijd voor hebben (45%) of dat ze te gestresst zijn (26%). Veel ouders geven aan dat ze eigenlijk niet (meer) weten hoe ze moeten spelen. 
 
Veel ouders denken dat spelen educatief moet zijn (50%) en in Nederland worden spelactiviteiten, kinderfeestjes en vakanties dan ook steeds meer ge-outsourced aan professionals. Terwijl elke vorm van spelen educatief is! 
 
Ouders denken dat ze niet kunnen spelen met hun kinderen, en geloven bovendien dat ze qua educatieve opvoeding tekort schieten. Het Klokhuis wil deze handelings-verlegenheid bij ouders wegnemen en ze laten ervaren dat ze zelf leuke dingen kunnen doen met hun kinderen. We beginnen eenvoudig: een activiteit van 15 minuten, voor na het avondeten of in het weekend.

>> Zelf wetenschap bedrijven, in de echte wereld
>> Samen, sociaal, intergenerationeel
 

Life long learning

We weten nu niet hoe de maatschappij er in 2030 uitziet, en dus waarvoor we onze kinderen opleiden. De term ‘life long learning’ valt steeds vaker in deze context. Je leert je hele leven lang, en een basis daarvoor is een wetenschappenlijke houding. Als je leert onderzoeken kan je jezelf blijven ontwikkelen en aanpassen aan veranderende eisen en behoeftes.
 
Met een onderzoekende houding kun je kennis blijven opdoen, maar je ook ontwikkelen tot kritisch burger. Twee dingen waarvan is aangetoond dat het je kansen als mens in de maatschappij vergroot. Letterlijk door kennis en bagage die je hebt, maar ook vanuit de eigen overtuiging dat je zelf een positieve invloed kunt hebben op de maatschappij.
 
Ook uit onderzoek naar Nederlandse wetenschapseducatie (* Juliette Walma van der Molen) blijkt dat deze wetenschappelijke basishouding cruciaal is als je kinderen wilt opleiden tot wetenschappers. Deze basishouding is het startpunt voor elke wetenschapper en voor een leven lang leren. Ook het KNAW, die een bijdrage levert aan de ontwikkeling van deze app, ondersteunt deze visie.

>> Zelf wetenschap bedrijven, in de echte wereld
>> Samen, sociaal, intergenerationeel
>> Wetenschappelijke houding aanleren

Met andere woorden:
 
Kinderen gaan zelf wetenschap bedrijven, in de echte wereld, samen met hun familie of in de klas. Ze gaan zelf experimenteren om zo die wetenschappelijke houding aan te leren, als basis voor het bedrijven van wetenschap en een leven lang leren. En we gaan laten zien dat iedereen dat kan!
 

Maar hoe?

Mensen zelf onderzoek laten doen klinkt mooi en ambitieus, maar is ook moeilijk. Want hoe kunnen wij, als Het Klokhuis, prikkelen en sturen als mensen eigenlijk zelf op onderzoek uit moeten?
 
Proefjes zijn voor een wetenschappelijke houding ook niet altijd een goed idee: De meeste proefjes zijn uitgeschreven recepten waarbij de uitvoerder precies moet doen wat er staat, waarna er iets spectaculairs gebeurt, wat vervolgens door de aanschouwers wel als gaaf wordt ervaren, maar wat niet altijd begrepen wordt. Er is een gering leereffect.
 
Wij willen geen kant en klare activiteiten voorschotelen, maar zelfbedachte processen begeleiden. Maar hoe doe je dat, als je er zelf niet bij bent?
 
In het Exploratorium in San Francisco werken ze al jaren aan het antwoord op deze zelfde vraag. Bezoekers van sciencecentra zoals het Exploratorium (de Amerikaanse NEMO) lopen langs de exhibits, en kunnen daar zelf van alles ontdekken, maar dat lukt lang niet altijd. Veel bezoekers weten niet wat de bedoeling is van een opstelling, voelen zich ongemakkelijk en lopen daardoor redelijk snel door naar een volgend object.
 
Het Exploratorium wilde onderzoeken hoe ze bezoekers meer konden laten ontdekken in hun tentoonstellingen. Josh Gutwill en collega’s deden onderzoek naar 3 methoden om de betrokkenheid van het publiek te vergroten en één daarvan bleek uiterst succesvol; Het aanleren van ‘Juicy Questions’, oftewel ‘Sappige Vragen’.

Sappige Vragen helpen mensen om hardop vragen te stellen, onderzoek te doen en conclusies te trekken. Met andere woorden: de basisvaardigheden van het doen van onderzoek.
 
Het aanleren van JQ bleek in San Francisco redelijk simpel en de resultaten waren indrukwekkend. Mensen brachten meer tijd door bij een opstelling, ze vonden het leuker, ze haalden meer kennis uit de opstelling en bereikten een dieper niveau van leren. En wat misschien wel het mooiste was: 40% van de mensen bleef het stellen van JQ gebruiken in hun dagelijkse leven!
 
Een goed idee voor ons project dus, Sappige Vragen. Het Exploratorium was ook erg enthousiast om Sappige Vragen in te gaan zetten thuis en op school.

>> Zelf wetenschap bedrijven, in de echte wereld
>> Samen, sociaal, intergenerationeel
>> Wetenschappelijke houding aanleren
>> Door het leren stellen van Sappige Vragen

 

Tablet

80% van de Nederlandse ouders heeft een smartphone en in 60% van de gezinnen is ten minste 1 tablet aanwezig. Per half jaar komen er een miljoen tablets bij. Alhoewel er veel sociale  interactie plaatsvindt op die apparaten, zijn er ook nadelen. Het beeld dat in de media wordt geschetst is vaak dat van gezinnen die in grote harmonie gebruik maken van alle moderne mogelijkheden. De keerzijde van de toenemende beschikbaarheid: ouders en kinderen ervaren stress, hebben het gevoel dat ze te weinig contact met elkaar maken en geven aan teveel in een isolement te zitten als ze samen zijn: ‘Papa kijkt aan tafel steeds op zijn mobiel.’
tabletsWij denken dat tablets heel geschikte apparaten zijn voor ons project, maar dan niet als apparaat waarmee 1 persoon communiceert. Wij willen de tablet inzetten als logboek en gids van een groep. De sociale interactie in de groep en hun gezamenlijke activiteit is het belangrijkste, en de tablet ligt op tafel, er naast, en ondersteunt het proces en legt dit vast. De talrijke functies van tablets maken het apparaat ook geschikt voor deze verslaglegging. Je kan foto’s maken, conclusies schrijven, bevindingen delen, en je kan een tablet van alle kanten bekijken (topview) Daarnaast is het grote voordeel van de tablets dat mensen van alle leeftijden er mee kunnen werken. Ze voelen heel natuurlijk.
 

Zoek Het Uit! in de klas

Met de Zoek het uit app richten we ons in eerste instantie op families. We zien echter een logisch vervolg naar het onderwijs toe. Niet alleen letterlijk op het thema wetenschap, maar juist
vanwege de werkwijze. Tablets worden worden nu vaak ingezet op een traditionele manier, dat wil zeggen dat het een functie letterlijk vertaalt:
-Een boek wordt op een iPad een pdf
-Een verhaal wordt een ‘voorgelezen verhaal’
-De leerkracht wordt YouTube voor instructie en inspiratie
 
De meerwaarde hiervan is niet altijd direct duidelijk. Ook het inzetten van games is niet zo makkelijk als gedacht. De meeste games leggen een specifieke functie of theorie uit. Maar ze hebben een beperkte leerinhoud, zijn dichtgetimmerd en zijn erg individualistisch in het gebruik.
 
Het gebruik hierboven geeft niet perse aan dat er onwil is, of een onvolwassen visie op tabletgebruik in de klas, maar wel dat er (nog) niet voldoende aanbod is. En dat er nog niet voldoende gebruik wordt gemaakt van de positieve en vernieuwende mogelijkheden van tablets. Wij geloven dat de inspirerende rol van de docent en de samenwerking met andere kinderen belangrijk waren, nog steeds zijn en altijd belangrijk blijven. De iPad kan en moet dat niet vervangen, maar kan dat op een prachtige manier ondersteunen, en faciliteren. Het maakt het mogelijk om op maat te werken, ervaring op te doen in de echte wereld door middel van waardevolle sociale interactie waarin ruimte is voor verschillen, en beeldende verslaglegging.
 
Uit dit artikel blijkt ook dat de veel docenten die met iPads werken op zoek zijn naar dit sociale gebruik. Ze gebruiken niet de games of boeken, maar de camera. Het gaat niet over wat er uit de iPad komt, maar juist om wat erin gaat.
 
Er is al een flink aantal scholen waar computers en tablet het traditionele materiaal (deels) vervangen. Al deze scholen zijn op zoek naar goede apps om in te zetten! Wij geloven dat de inzet van tablets op de manier die wij voor Zoek Het Uit! hebben ontworpen op een heel waardevolle manier bijdraagt aan de vernieuwing van het onderwijs. Daarom gaan we de Zoek het uit!-app vanaf het moment van lanceren (oktober 2013) testen en verbeteren samen met een aantal basisscholen. Een jaar later lanceren we speciale handleidingen om docenten te laten zien hoe ze Zoek Het Uit kunnen gebruiken in de klas.
 
Wij denken dat de basisprincipes van dit project, zoals de architectuur van vragen stellen en antwoorden zoeken, ook toepasbaar zijn op andere vakgebieden waarbij een onderzoekende houding gewenst is, zoals bijvoorbeeld natuurkunde, biologie, aardrijkskunde, filosofie. Dit soort gebruik van interactieve media doet recht aan de rol van leerkracht, de sociale dynamiek in de school en groep en bereidt kinderen voor op de toekomst (21 st century skills). Het zou geweldig zijn als de NTR hiermee een vernieuwend aanbod aan gezinnen en scholen zou kunnen doen.
 
NTR Het Klokhuis / Anneke Dorsman en Astrid Poot